Is een pijnlijk wit plekje in de mond altijd een aft?
Nee. Een aft is een klein, pijnlijk zweertje met een grijswitte of gele kern en een rode rand. Witte plekjes, vlekken of bultjes in de mond kunnen er vergelijkbaar uitzien, maar ook een andere oorzaak hebben.
Een gewone aft verdwijnt meestal vanzelf binnen veertien dagen. Laat een plekje beoordelen als het niet geneest, duidelijk verandert, steeds terugkomt of niet lijkt op de aften die je eerder hebt gehad.
In dit artikel
Hieronder lees je hoe je een aft kunt herkennen en wanneer controle verstandig is:
Wat zijn aften?
Aften zijn oppervlakkige zweertjes in het mondslijmvlies. Ze zijn meestal rond of ovaal en hebben vaak een grijswitte of gelige kern met een rode, ontstoken rand. Ze kunnen klein zijn, maar toch behoorlijk pijnlijk aanvoelen.
Aften zijn niet besmettelijk. Je kunt ze dus niet van iemand anders krijgen of aan iemand doorgeven. Ze zijn ook iets anders dan een koortslip, die meestal op of rond de lip ontstaat en wel besmettelijk is.
Aften zijn geen blaasjes
Een aft is een beschadiging van het mondslijmvlies en bevat geen vocht zoals een blaasje. Probeer het zweertje daarom niet door te prikken of open te maken. Dat helpt niet en kan de plek extra irriteren.
Hoe herken je een aft?
Een aft kan op verschillende plekken in de mond voorkomen. Veelvoorkomende plaatsen zijn de binnenkant van de lippen en wangen en de zijkant of onderkant van de tong.
Kenmerken die bij een aft kunnen passen
- een klein, rond of ovaal zweertje;
- een grijswitte of gele kern met een rode rand;
- een brandend, stekend of pijnlijk gevoel;
- meer pijn bij zuur, pittig, zout, hard of heet eten en drinken;
- één zweertje of meerdere zweertjes tegelijk.
Alleen op basis van kleur of plaats is niet altijd vast te stellen om welke afwijking het gaat. Dat geldt vooral voor witte plekjes op of onder de tong, aan de binnenkant van de wang, op het gehemelte of bij het tandvlees.
Is ieder wit plekje in de mond een aft?
Nee. De benaming ‘wit plekje’ wordt voor verschillende veranderingen van het mondslijmvlies gebruikt. Sommige zijn onschuldig, terwijl andere door een tandarts of huisarts moeten worden beoordeeld.
Witte plekjes kunnen er verschillend uitzien
- Een pijnlijke, ondiepe zweer met een rode rand kan bij een aft passen.
- Een wondje precies naast een scherpe tand, vulling, beugel of prothese kan door plaatselijke irritatie zijn ontstaan.
- Witte plekken die kunnen worden weggeveegd en een rode, soms bloedende ondergrond achterlaten, kunnen passen bij een schimmelinfectie.
- Fijne, kantachtige witte lijntjes aan de binnenkant van de wangen kunnen passen bij orale lichen planus.
- Een witte of rood-witte plek die niet verdwijnt of niet kan worden weggeveegd, moet worden beoordeeld.
Zit de witte plek op het tandglazuur in plaats van op het zachte mondslijmvlies? Dan gaat het om een ander onderwerp. Bekijk daarvoor ons artikel over witte vlekken op tanden.
Hoe ontstaan aften?
De precieze oorzaak van aften is niet bekend. Bij de meeste mensen is geen duidelijke onderliggende aandoening aanwezig. Wel zijn er omstandigheden die mogelijk kunnen bijdragen aan het ontstaan of terugkomen van aften.
- kleine beschadigingen door bijten, poetsen, flossen, een beugel of een slecht passend kunstgebit;
- een droge mond;
- stress, vermoeidheid of hormonale veranderingen;
- aanleg binnen de familie;
- een tekort aan ijzer, vitamine B12 of foliumzuur;
- bepaalde medicijnen of een onderliggende ziekte.
Een scherp randje aan een tand, kies of vulling kan ook rechtstreeks een traumatisch zweertje veroorzaken dat op een aft lijkt. De tandarts kan beoordelen of de plek steeds opnieuw wordt geïrriteerd en de oorzaak zo nodig behandelen.
Kunnen aften door een vitaminetekort komen?
Een tekort aan ijzer, vitamine B12 of foliumzuur kan bij sommige mensen bijdragen aan terugkerende aften. Dat betekent niet dat iedere aft door een tekort ontstaat. Gewone vitamines laten een bestaande aft niet sneller genezen als er geen tekort is vastgesteld. Bespreek vaak terugkerende of ernstige aften met de huisarts; die kan beoordelen of onderzoek nodig is.
Wat kun je zelf doen tegen aften?
Aften genezen meestal vanzelf. Er bestaat geen behandeling waarmee een gewone aft direct verdwijnt. Je kunt de plek wel zo weinig mogelijk irriteren en de pijn proberen te verminderen.
Zo ontzie je een pijnlijke aft
- Poets voorzichtig met een zachte, niet-versleten tandenborstel.
- Raak de aft niet aan met je vingers, tong of tandenborstel.
- Kies tijdelijk voor zacht en niet te heet eten.
- Vermijd zuur, pittig, erg zout, hard of scherp voedsel als dit pijn doet.
- Probeer bij vaak terugkerende aften eventueel een tandpasta zonder het schuimmiddel SLS.
Heb je veel pijn of gaat eten en drinken moeilijk? Een apotheker kan adviseren over een pijnstillende mondgel, bijvoorbeeld met lidocaïne. Volg altijd de bijsluiter en vraag bij twijfel of het middel geschikt is voor jou of je kind.
Gebruik een mondspoelmiddel met chloorhexidine of antibiotica niet op eigen initiatief tegen aften. Het is niet overtuigend aangetoond dat deze middelen bij gewone aften helpen en ze kunnen bijwerkingen geven, zoals verkleuring van de tanden of verandering van smaak.
Hoelang blijven aften zitten?
Gewone kleine aften genezen meestal binnen zeven tot veertien dagen en laten doorgaans geen litteken achter. Grotere of uitzonderlijk diepe mondzweren kunnen langer aanwezig blijven en moeten worden beoordeeld.
Komt een pijnlijk wit zweertje steeds op ongeveer dezelfde plaats terug? Laat dan controleren of een scherpe tand, vulling, beugel of prothese het slijmvlies beschadigt.
Wanneer ga je naar de tandarts of huisarts?
Neem contact op met de tandarts of huisarts als:
- een vermoedelijke aft na veertien dagen niet is genezen;
- het plekje groter is dan je gewend bent, verandert, verhardt of gaat bloeden;
- de pijn toeneemt of eten en drinken moeilijk wordt;
- je vaak, veel of bijna voortdurend aften hebt;
- je koorts hebt of je duidelijk ziek voelt;
- je daarnaast klachten hebt aan de huid, gewrichten, darmen of geslachtsdelen;
- een scherpe tand, vulling, beugel of prothese langs de plek schuurt.
Laat een blijvende witte of rode plek controleren
De meeste witte plekjes en mondzweertjes zijn niet ernstig. Een witte of rode plek, verdikking of zweer die niet verdwijnt, moet wel worden onderzocht. Wacht in ieder geval niet langer dan drie weken met het maken van een afspraak.
Veelgestelde vragen over aften en witte plekjes in de mond
Is een pijnlijke witte plek in de mond altijd een aft?
Nee. Een pijnlijke, ondiepe zweer met een witte of gele kern en rode rand kan bij een aft passen, maar een wit plekje kan ook door irritatie, een infectie of een andere verandering van het mondslijmvlies ontstaan. Laat een plek die niet geneest of duidelijk verandert beoordelen.
Zijn aften besmettelijk?
Nee. Aften zijn niet besmettelijk en kunnen niet worden overgedragen. Een koortslip wordt door een virus veroorzaakt en is wel besmettelijk.
Mag je een aft doorprikken?
Nee. Een aft is geen met vocht gevuld blaasje, maar een oppervlakkig zweertje in het mondslijmvlies. Doorprikken helpt niet en kan de plek extra beschadigen.
Kunnen aften ontstaan door een vitaminetekort?
Dat kan bij sommige mensen. Een tekort aan ijzer, vitamine B12 of foliumzuur kan bijdragen aan terugkerende aften. Slik niet zomaar supplementen; de huisarts kan beoordelen of onderzoek naar een tekort nodig is.
Is een wit plekje onder de tong een aft?
Een aft kan onder de tong voorkomen, maar niet ieder wit plekje op die plaats is een aft. Laat het beoordelen als het plekje niet binnen veertien dagen geneest, verhardt, bloedt of duidelijk verandert.
Zijn witte puntjes op de tong altijd aften?
Nee. Witte puntjes of bultjes op de tong kunnen ook door beslag, irritatie, een infectie of een andere verandering van het mondslijmvlies ontstaan. Een aft is meestal een pijnlijk, ondiep zweertje met een rode rand. Laat nieuwe of blijvende plekjes beoordelen als je twijfelt.
Hoelang duurt een aft?
Een gewone kleine aft geneest meestal vanzelf binnen zeven tot veertien dagen. Neem contact op met de tandarts of huisarts als het zweertje na veertien dagen nog niet is genezen.
Instagram