Röntgenfoto bij de tandarts: waarom en hoe vaak?

Wanneer is een röntgenfoto nodig?

De tandarts kan tijdens een controle veel beoordelen door in de mond te kijken. Sommige problemen bevinden zich echter tussen tanden, onder het tandvlees of in het kaakbot en zijn daardoor niet rechtstreeks zichtbaar.

Een röntgenfoto kan bijvoorbeeld helpen bij:

• het opsporen en beoordelen van gaatjes tussen tanden en kiezen;
• het onderzoeken van kiespijn of een mogelijke ontsteking;
• het beoordelen van tandwortels en het kaakbot;
• onderzoek na een beschadiging of ongeval;
• het beoordelen van verstandskiezen;
• het voorbereiden of controleren van bepaalde behandelingen.

Röntgenfoto’s kunnen bijvoorbeeld ook helpen om botverlies bij parodontitis zichtbaar te maken.

Wat ziet de tandarts op een röntgenfoto?

Afhankelijk van het type opname kan de tandarts onder andere gaatjes, tandwortels, het kaakbot, ontstekingen rond een wortel en de ligging van niet-doorgebroken tanden beoordelen. De foto is daarbij altijd een aanvulling op het onderzoek in de mond en wordt niet los daarvan beoordeeld.

Hoe vaak maakt de tandarts röntgenfoto’s?

Er is geen vaste frequentie die voor iedereen geldt. De tandarts beoordeelt per patiënt of een nieuwe röntgenfoto nodig is. Daarbij spelen onder andere de conditie van het gebit, het risico op gaatjes of tandvleesproblemen, klachten en eerder gemaakte foto’s een rol.

Bij iemand met een gezond gebit en een laag risico kunnen langere periodes tussen foto’s zitten. Bij een verhoogd risico of een specifieke klacht kan eerder een nieuwe opname nodig zijn.

Is een röntgenfoto bij de tandarts verplicht?

Nee, als patiënt mag je een voorgesteld medisch onderzoek weigeren. De tandarts legt uit waarom een röntgenfoto wordt geadviseerd en welke gevolgen het kan hebben wanneer de foto niet wordt gemaakt.

Soms heeft de tandarts de informatie uit een röntgenfoto wel nodig om een diagnose te kunnen stellen of een behandeling verantwoord uit te voeren. Wanneer je de opname niet wilt laten maken, kan het zijn dat de tandarts een diagnose niet betrouwbaar kan stellen of een bepaalde behandeling niet verantwoord kan uitvoeren.

Welke soorten röntgenfoto’s maakt de tandarts?

Niet iedere röntgenfoto laat hetzelfde zien. De tandarts kiest de opname die past bij de vraag die moet worden beantwoord.

Kleine röntgenfoto

Een kleine röntgenfoto toont één of enkele tanden of kiezen. Een bitewing wordt bijvoorbeeld vaak gebruikt om gaatjes tussen tanden en kiezen en het niveau van het omliggende kaakbot te beoordelen. Een andere kleine opname kan juist worden gebruikt om een volledige tand of kies inclusief de wortel te bekijken.

OPG of panoramafoto

Een OPG, ook wel panoramafoto of kaakoverzichtsfoto genoemd, geeft in één tweedimensionaal beeld een overzicht van de tanden, kiezen en kaken. Zo’n opname kan bijvoorbeeld worden gebruikt bij onderzoek naar verstandskiezen of wanneer een groter overzicht van het gebit nodig is.

Een panoramafoto is niet bedoeld als vervanging van kleine röntgenfoto’s voor de periodieke controle op gaatjes.

CBCT-scan

Een CBCT-scan maakt een driedimensionaal beeld van een gedeelte van de kaak. Hierdoor kunnen structuren vanuit verschillende richtingen worden bekeken. Een CBCT wordt alleen gemaakt wanneer de extra driedimensionale informatie nodig is en gewone tweedimensionale röntgenfoto’s onvoldoende informatie geven.

Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn bij bepaalde implantaatbehandelingen, complexe wortelkanaalproblemen of wanneer de ligging van tanden en omliggende structuren nauwkeurig moet worden beoordeeld.

Wat kost een röntgenfoto bij de tandarts?

De Nederlandse Zorgautoriteit stelt jaarlijks maximumtarieven vast voor tandheelkundige behandelingen. In 2026 gelden voor het maken en beoordelen van veelgebruikte röntgenopnamen de volgende maximumtarieven:

De tarieven kunnen ieder jaar wijzigen. Of de kosten geheel of gedeeltelijk worden vergoed, hangt onder andere af van je leeftijd en zorgverzekering. Controleer hiervoor de voorwaarden van je zorgverzekeraar.

Zijn röntgenfoto’s bij de tandarts veilig?

Bij een tandheelkundige röntgenfoto wordt een kleine hoeveelheid röntgenstraling gebruikt. De stralingsbelasting van een kleine opname is gering, maar niet helemaal nul. Daarom maakt de tandarts alleen een foto wanneer deze daadwerkelijk nuttige informatie kan opleveren.

De hoeveelheid straling verschilt per soort opname. Een kleine röntgenfoto heeft een lagere stralingsdosis dan bijvoorbeeld een CBCT-scan. De tandarts kiest daarom de minst belastende opname waarmee de benodigde diagnostische informatie kan worden verkregen.

Mag een röntgenfoto tijdens de zwangerschap?

Een noodzakelijke tandheelkundige röntgenfoto kan ook tijdens de zwangerschap worden gemaakt. De straling wordt op het hoofd- en kaakgebied gericht en de hoeveelheid straling die het ongeboren kind bereikt is zeer laag.

Volgens de huidige richtlijn hoeft een noodzakelijke tandheelkundige röntgenfoto daarom niet tot na de zwangerschap te worden uitgesteld. Ook is een loodschort ter bescherming van de buik bij tandheelkundige opnamen niet nodig.

Ben je zwanger en maak je je zorgen over een röntgenfoto? Bespreek dit dan met de tandarts. Wanneer een opname niet dringend nodig is en uitstel tandheelkundig verantwoord is, kan daarmee rekening worden gehouden.

Veelgestelde vragen over röntgenfoto’s bij de tandarts